Lerend leiderschap
In een lerende organisatie is leiderschap de essentiële dimensie die alle andere dimensies van de lerende organisatie met elkaar verbindt. Leiders spelen daarmee een cruciale rol in het realiseren en faciliteren van een lerende school. Ze zijn niet alleen verantwoordelijk voor het vormgeven van de visie en strategie van de school, maar ook voor het realiseren van de cultuur en structuren om de professionele dialoog, samenwerking en kennisuitwisseling te stimuleren. Ze moeten een veilige en vertrouwde omgeving creëren waarin collega’s hun gedrag kunnen veranderen, initiatief kunnen nemen en ruimte krijgen om te experimenteren.
Als lerende organisatie wil CVO zowel haar zittende leidinggevenden professionaliseren als haar high-potentials ontwikkelen tot toekomstige leiders. Omdat leidinggevenden in de verschillende fases van hun leiderschapsloopbaan verschillende ontwikkelbehoeften hebben, worden er meerdere leiderschapsontwikkelingsprogramma’s aangeboden via de CVO Academie. Momenteel loopt er een eenjarig programma voor afdelingsleiders en een traject van een half jaar voor docenten met leidinggevende ambities. Trajecten voor eindverantwoordelijk schoolleiders en teacher leaders zijn in ontwikkeling.
Het lectoraat Onderwijskundig leiderschap in lerende onderwijsorganisaties heeft als opdracht om inzicht te verkrijgen in de facetten van en mechanismen achter onderwijskundig leiderschap die stimulerend dan wel voorwaardelijk zijn in de ontwikkeling van scholen tot lerende organisaties. Met kwaliteitsverbetering in het onderwijs als uiteindelijk doel.
Lees het artikel van Alice Wiegers over lerend leiderschap: Programma Lerend Leiderschap van start - CVO
Kennisgedreven leiderschap
Van scholen wordt verwacht dat zij leerlingen de kennis en vaardigheden bijbrengen die nodig zijn om te slagen in een onzekere, voortdurend veranderende toekomst. Steeds meer academici, beleidsmakers en onderwijsprofessionals zijn het erover eens dat scholen tot lerende organisaties moeten uitgroeien om aan deze opdracht te kunnen voldoen. Kennisgedreven werken en kennisgedreven leiderschap zijn daarvoor essentieel. In deze aflevering van VO-praat gaat lector Annemarie Neeleman in op het belang van kennisgedreven leiderschap voor het nemen van kansrijke beleidsbeslissingen.
Bekijk de video over kennisgedreven leiderschap.
Publicatie Openbare les Annemarie Neeleman
De opdracht die het onderwijs heeft, wordt steeds complexer. De wereld transformeert, de samenleving is in transitie en het onderwijs moet sneller dan ooit leren omgaan met veranderende omstandigheden. In Nederland krijgen scholen veel vrijheid om het eigen onderwijs vorm te geven. Maar noblesse oblige. Hoe zorg je er als school voor dat je wendbaar bent om in te spelen op veranderende maatschappelijke vraagstukken, maar ook trouw aan de eigen onderwijskundige visie? Hoe speel je in op veranderende leerlingbehoeften en zorg je er tegelijkertijd voor dat je je collega’s niet overvraagt? En hoe garandeer je hierbij dat je onderwijskwalitatief op peil blijft of, liever nog natuurlijk, beter wordt? Dit zijn dilemma’s waar veel onderwijsprofessionals mee worstelen. De school als lerende organisatie wordt door steeds meer professionals, beleidsmakers en academici gezien als de ideaaltypische organisatievorm voor het omgaan met een veranderende externe omgeving en voor het faciliteren van verandering en innovatie. Literatuur over lerende organisaties beschrijft echter voornamelijk de theoretische principes ervan. De praktische hoe-vraag krijgt aanzienlijk minder aandacht. De centrale vraagstelling van dit lectoraat is daarom als volgt: hoe kan het lerend leiderschap in scholen worden ontwikkeld en vervolgens bijdragen aan de realisatie van integraal, duurzaam en kennisgedreven lerende onderwijsorganisaties? Leiderschap omvat in dit lectoraat alle leidingnemende actoren in de organisatie, dus ook teacher leaders.
Annemarie Neeleman is lector Onderwijskundig leiderschap in lerende onderwijsorganisaties bij Kenniscentrum Talentontwikkeling van Hogeschool Rotterdam. Dit lectoraat is tot stand gekomen in samenwerking met de Vereniging voor Christelijk Voortgezet Onderwijs te Rotterdam e.o.
Lees de publicatie van Annemarie Neeleman Lerend Leiderschap in de lerende school.